Promienie UV odpowiadają za większość widocznych zmian na twarzy, które zwykle przypisujemy upływowi lat: zmarszczek, plam i utraty jędrności. Dobra wiadomość jest taka, że tym zmianom w dużej mierze można zapobiegać. Pomaga w tym codzienny krem z filtrem oraz pielęgnacja z witaminą C, niacynamidem i retinolem, które wspierają odnowę skóry i wyrównują jej koloryt.
Jak promieniowanie UV zmienia skórę z upływem lat?
Na wygląd skóry wpływają dwa rodzaje starzenia. Pierwszy wynika z upływu czasu: skóra staje się cieńsza i bardziej sucha, pojawiają się na niej drobne zmarszczki. Drugi to zmiany wywołane przez promieniowanie słoneczne, które przez lata działa na odsłonięte miejsca. Nazywa się je fotostarzeniem. Szacuje się, że odpowiada ono za około 80% widocznych oznak starzenia skóry twarzy [1].
Fotostarzenie wywołuje głównie promieniowanie UVA. Dociera ono głębiej niż UVB, do warstwy skóry, w której znajdują się kolagen i elastyna, czyli włókna nadające skórze jędrność i sprężystość [2]. Pod wpływem UVA w skórze powstają wolne rodniki, czyli cząsteczki uszkadzające komórki. Uruchamiają one procesy, które stopniowo rozkładają kolagen, a skóra nie nadąża z wytwarzaniem nowego. Do tych zmian przyczyniają się też światło widzialne i podczerwień [2].
Zmiany narastają powoli, dlatego przez długi czas ich nie widać. Łatwo to sprawdzić, porównując skórę dłoni ze skórą po wewnętrznej stronie ramienia, która rzadko jest wystawiona na słońce. Fotostarzeniu w dużej mierze można jednak zapobiegać, a część zmian da się złagodzić [2].
Po czym poznać, że skóra zmienia się pod wpływem słońca?
Zmiany wywołane słońcem pojawiają się przede wszystkim tam, gdzie skóra najczęściej jest odsłonięta: na twarzy, szyi, dekolcie, dłoniach i przedramionach. Najczęściej są to głębsze zmarszczki, szorstka i mniej elastyczna skóra, nierówny koloryt oraz brązowe plamy soczewicowate, nazywane potocznie plamami starczymi. Na twarzy mogą się też pojawić rozszerzone naczynka.
Zmiany wyglądają różnie w zależności od koloru skóry. U osób o jasnej cerze częściej widać zmarszczki i utratę sprężystości, a u osób o ciemniejszej cerze przede wszystkim przebarwienia [2]. Warto więc dopasować pielęgnację do tego, co na Twojej skórze zmienia się najbardziej.
Większość plam wywołanych słońcem jest niegroźna. Plamę lub znamię, które szybko się powiększa, zmienia kształt albo kolor, warto pokazać dermatologowi, który oceni, czy zmiana wymaga dalszej diagnostyki.
Jak pielęgnować skórę, żeby dłużej zachowała młody wygląd?
Najlepiej przebadanym sposobem jest codzienny krem z filtrem. W australijskim badaniu dorośli do 55. roku życia przez ponad cztery lata nakładali filtr codziennie albo tylko wtedy, gdy uznali to za potrzebne. W grupie stosującej filtr codziennie po tym czasie nie stwierdzono nasilenia oznak starzenia skóry [3]. O tym, jak prawidłowo nakładać krem z filtrem, piszemy w osobnym poradniku.
Rano pod filtr warto nałożyć serum z witaminą C (Ascorbic Acid lub jej stabilniejsze formy, np. Ascorbyl Glucoside). Neutralizuje wolne rodniki, więc uzupełnia działanie filtra. Stosowana regularnie wyrównuje koloryt i wygładza drobne zmarszczki [4]. Wyrównaniu kolorytu sprzyja też niacynamid (Niacinamide), czyli witamina B3. Ona rozjaśnia przebarwienia i wzmacnia naturalną warstwę ochronną skóry.
Wieczorem warto sięgnąć po retinol (Retinol), czyli pochodną witaminy A. Przyspiesza on odnowę naskórka, a przy okazji pobudza skórę do wytwarzania kolagenu, którego z upływem lat ubywa. Dzięki temu zmarszczki stopniowo się wygładzają, a przebarwienia po słońcu blakną, co potwierdza zestawienie wyników ponad dwudziestu badań [5]. Na początku retinol bywa jednak drażniący, dlatego wprowadzaj go stopniowo, np. co drugi lub co trzeci wieczór. Zwiększa też wrażliwość skóry na słońce, więc w tym czasie filtr w ciągu dnia jest szczególnie ważny.
Najczęściej zadawane pytania
Czy opalenizna chroni skórę przed dalszymi zmianami?
Opalenizna to reakcja obronna skóry na promieniowanie UV, a nie oznaka jej zdrowia. Ochrona, jaką daje, odpowiada mniej więcej filtrowi SPF 2–4, więc nie zastępuje kremu z filtrem. Opalona skóra rzadziej się czerwieni, ale zmiany w jej głębszych warstwach powstają tak samo.
Czy promieniowanie, które postarza skórę, przechodzi przez szybę?
Tak. Zwykła szyba zatrzymuje większość promieniowania UVB, ale przepuszcza dużą część UVA, które odpowiada za fotostarzenie. Jeśli dużo czasu spędzasz przy oknie lub w samochodzie, krem z filtrem na twarz i dłonie przyda się także w domu i w podróży. Przednia szyba auta zwykle chroni lepiej niż boczne.
Od jakiego wieku warto chronić skórę przed fotostarzeniem?
Najlepiej od najmłodszych lat, bo skutki działania słońca sumują się przez całe życie. Na codzienny filtr nigdy nie jest za późno: pomaga chronić skórę także po czterdziestce i pięćdziesiątce. Retinol zwykle wprowadza się do pielęgnacji wtedy, gdy pojawiają się pierwsze drobne zmarszczki, często między 25. a 30. rokiem życia.
Źródła
- 1. „Effect of the sun on visible clinical signs of aging in Caucasian skin”, Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 2013.
- 2. „Photoaging: Current Concepts on Molecular Mechanisms, Prevention, and Treatment”, American Journal of Clinical Dermatology, 2025.
- 3. „Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial”, Annals of Internal Medicine, 2013.
- 4. „Efficacy of topical vitamin C in melasma and photoaging: A systematic review”, Journal of Cosmetic Dermatology, 2023.
- 5. „Comparative efficacy of topical interventions for facial photoaging: a network meta-analysis”, Scientific Reports, 2025.
Pozostaw komentarz