Przyczyny wypadania włosów – co warto wiedzieć?

Wypadanie włosów dotyka milionów osób na całym świecie. Chociaż codzienna utrata 50–100 włosów jest zjawiskiem naturalnym, nadmierne wypadanie może sygnalizować problemy zdrowotne wymagające uwagi. W tym artykule omawiamy najczęstsze przyczyny wypadania włosów oraz objawy, które powinny skłonić do wizyty u specjalisty.

Jak rosną włosy?

Włosy zbudowane są głównie z keratyny – białka bogatego w siarkę. Każdy włos przechodzi przez trzy fazy cyklu życia:

Anagen to faza aktywnego wzrostu, która trwa od 3 do 6 lat i obejmuje około 80–85% włosów na głowie. W tym czasie włos rośnie średnio 0,3 mm dziennie. Katagen to krótka faza przejściowa trwająca 1–2 tygodnie, podczas której mieszki włosowe stopniowo zanikają. Telogen to faza spoczynku trwająca 2–4 miesiące, po której włos naturalnie wypada, ustępując miejsca nowemu.

Zrozumienie tego cyklu pomaga wyjaśnić, dlaczego efekty leczenia wypadania włosów widoczne są zwykle dopiero po 3–6 miesiącach.

Kiedy wypadanie włosów powinno zaniepokoić?

Warto zwrócić uwagę na następujące sygnały ostrzegawcze: znacznie więcej włosów na szczotce lub w odpływie niż zwykle, widoczne przerzedzenie przez które prześwituje skóra głowy, poszerzający się przedziałek (szczególnie u kobiet), cofająca się linia włosów u mężczyzn, okrągłe lub nieregularne łysiny, a także wyraźna zmiana struktury włosów – gdy stają się cieńsze i bardziej łamliwe.

Jeśli którykolwiek z tych objawów utrzymuje się dłużej niż 6 tygodni, warto skonsultować się z dermatologiem lub trychologiem.

Najczęstsze przyczyny wypadania włosów

Łysienie androgenowe

To najczęstsza przyczyna utraty włosów, dotykająca ponad 80% mężczyzn i około 40% kobiet w ciągu życia. Jest uwarunkowana genetycznie i związana z wrażliwością mieszków włosowych na dihydrotestosteron (DHT). U mężczyzn objawia się cofaniem linii włosów i łysieniem na szczycie głowy, u kobiet – przerzedzeniem włosów w okolicy przedziałka. Według American Academy of Dermatology łysienie androgenowe może rozpocząć się już w okresie dojrzewania, choć najczęściej nasila się z wiekiem.

Zaburzenia hormonalne i choroby tarczycy

Hormony odgrywają kluczową rolę w zdrowiu włosów. Niedoczynność tarczycy sprawia, że włosy stają się suche i łamliwe, natomiast nadczynność przyspiesza ich wypadanie. Estrogeny działają ochronnie na włosy – dlatego kobiety często doświadczają nasilonego wypadania po porodzie lub w okresie menopauzy, gdy poziom estrogenów spada.

Niedobory żywieniowe

Włosy potrzebują odpowiedniego odżywienia. Szczególnie istotne są: żelazo (niedobór ferrytyny poniżej 30 ng/ml często wiąże się z wypadaniem włosów), cynk, biotyna i inne witaminy z grupy B, witamina D3, białko oraz kwasy tłuszczowe omega-3. Restrykcyjne diety i zaburzenia wchłaniania mogą prowadzić do deficytów tych składników.

Stres i czynniki psychologiczne

Silny stres lub traumatyczne przeżycie może wywołać tzw. łysienie telogenowe, przy którym większa liczba włosów przedwcześnie przechodzi w fazę spoczynku i wypada. Objawy pojawiają się zwykle 2–3 miesiące po stresującym wydarzeniu. W większości przypadków włosy odrastają samoistnie po ustąpieniu czynnika stresowego.

Choroby autoimmunologiczne

Łysienie plackowate to schorzenie, w którym układ odpornościowy błędnie atakuje mieszki włosowe, powodując charakterystyczne okrągłe łysiny. Dotyka około 1–2% populacji i może wystąpić w każdym wieku. Inne choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń czy liszaj płaski, również mogą prowadzić do utraty włosów.

Choroby skóry głowy

Grzybica skóry głowy (szczególnie częsta u dzieci), łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca czy łupież mogą zaburzać prawidłowy wzrost włosów poprzez blokowanie mieszków włosowych lub wywoływanie stanów zapalnych. W przypadku grzybicy ważna jest szybka diagnoza, ponieważ schorzenie jest zaraźliwe.

Leki i zabiegi medyczne

Niektóre leki mogą powodować wypadanie włosów jako efekt uboczny. Należą do nich cytostatyki stosowane w chemioterapii, leki immunosupresyjne, przeciwzakrzepowe, beta-blokery, niektóre antydepresanty oraz leki hormonalne. Wypadanie włosów związane z lekami jest zwykle odwracalne po zakończeniu terapii.

Czynniki mechaniczne i pielęgnacyjne

Nadmierne obciążanie włosów ciasno związanymi fryzurami (tzw. łysienie trakcyjne), częste farbowanie, rozjaśnianie, stosowanie wysokich temperatur z suszarek i prostownic – wszystko to osłabia strukturę włosa i może prowadzić do jego wypadania. Warto również pamiętać o sezonowości – większość osób traci więcej włosów jesienią.

Jak diagnozuje się przyczyny wypadania włosów?

Prawidłowa diagnoza wymaga kompleksowego podejścia. Dermatolog lub trycholog przeprowadzi szczegółowy wywiad medyczny, zbada skórę głowy (często z użyciem trichoskopu), może zlecić badania krwi obejmujące morfologię, poziom żelaza i ferrytyny, hormony tarczycy, a w uzasadnionych przypadkach także witaminę D3, B12 czy hormony płciowe. W niektórych sytuacjach wykonuje się również biopsję skóry głowy.

Podsumowanie

Przyczyny wypadania włosów są zróżnicowane – od niedoborów żywieniowych przez zaburzenia hormonalne po choroby autoimmunologiczne i czynniki mechaniczne. Kluczowe jest rozróżnienie między łysieniem odwracalnym (gdzie mieszki włosowe pozostają nienaruszone) a bliznowaciejącym (gdzie dochodzi do ich trwałego uszkodzenia).

Stan włosów często odzwierciedla ogólną kondycję organizmu. Zbilansowana dieta, redukcja stresu, właściwa pielęgnacja i dbałość o zdrowie pomagają utrzymać włosy w dobrej kondycji. Jeśli niepokoi Cię nadmierne wypadanie włosów, nie zwlekaj z konsultacją u specjalisty – wczesna diagnoza znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Źródła:

• American Academy of Dermatology – Hair Loss: aad.org/public/diseases/hair-loss
• NHS UK – Hair Loss: nhs.uk/conditions/hair-loss/
• DermNet NZ – Hair Loss: dermnetnz.org/topics/hair-loss
• Medycyna Praktyczna dla Pacjentów – Choroby włosów: mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/73227,choroby-wlosow