Olej świętojański, czyli olej z dziurawca zwyczajnego (Hypericum Perforatum Flower Extract), to macerat kwiatów dziurawca w oleju roślinnym, ze względu na intensywnie czerwoną barwę nazywany „czerwonym olejem". Ceniony jest w pielęgnacji skóry suchej, podrażnionej i wymagającej regeneracji — natłuszcza, łagodzi i wspiera naturalne procesy naprawcze naskórka. Najlepiej sprawdza się w pielęgnacji ciała.
Czym jest olej świętojański i skąd jego czerwona barwa?
Olej świętojański powstaje przez macerację, czyli długie moczenie świeżych kwiatów i ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) w oleju roślinnym. W ten sposób tłuszcz „wyciąga" z rośliny związki rozpuszczalne w tłuszczach i przejmuje jej właściwości. Charakterystyczną, rubinowo-czerwoną barwę olej zawdzięcza hyperycynie — naturalnemu czerwonemu barwnikowi dziurawca. To od niej wzięła się potoczna nazwa „czerwony olej".
Za działanie na skórę odpowiada kilka grup składników. Hyperforyna to lipofilny (rozpuszczalny w tłuszczach) związek o właściwościach przeciwzapalnych i wspierających regenerację. Flawonoidy działają antyoksydacyjnie, czyli neutralizują wolne rodniki. Wspomniana hyperycyna nadaje barwę, ale jest też fotouczulaczem — o czym więcej w części o stosowaniu. Nośnikiem tych związków jest olej roślinny, w którym maceruje się dziurawiec.
Jak olej świętojański działa na skórę?
Olej świętojański łączy dwa mechanizmy: pielęgnacyjny efekt tłustej bazy olejowej i aktywność związków dziurawca. Baza olejowa natłuszcza, ogranicza utratę wody z naskórka i zmiękcza skórę, dlatego olej dobrze sprawdza się przy suchości i szorstkości. Część właściwości zależy jednak od użytego oleju bazowego — różne oleje roślinne odżywiają skórę w nieco inny sposób, dlatego przy wyborze warto spojrzeć nie tylko na dziurawiec, ale i na skład bazy.
Związki dziurawca wnoszą działanie przeciwzapalne. Przegląd systematyczny badań nad miejscowym stosowaniem Hypericum perforatum wykazał obniżenie markerów stanu zapalnego w skórze, m.in. TNF i IL-8 [1]. Hyperforynie i innym składnikom dziurawca przypisuje się także wspieranie gojenia i regeneracji naskórka [2]. Kierunek ten potwierdzają badania laboratoryjne, w których olej z dziurawca korzystnie wpływał na procesy naprawcze komórek skóry [4]. Warto pamiętać, że to obserwacje z badań wstępnych — olej świętojański wspiera pielęgnację, ale nie zastępuje leczenia.
Dla kogo jest olej świętojański i jak go stosować?
Po olej świętojański warto sięgnąć, gdy skóra jest sucha, napięta, podrażniona lub wymaga natłuszczenia. Tradycyjnie stosowano go zewnętrznie do wmasowywania w plecy, kark i kończyny, a także przy drobnych niedoskonałościach skóry. Czerwony olej z dziurawca bywał też wcierany w obolałe mięśnie oraz przy nerwobólach — odpowiada za to przede wszystkim hyperforyna, wspierana przez flawonoidy, którym przypisuje się działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe [5]. Nakładaj niewielką ilość na skórę i dokładnie wmasuj do wchłonięcia. Ze względu na intensywnie czerwoną barwę odczekaj chwilę, aż olej się wchłonie, zanim założysz jasne ubranie. Przechowuj w ciemnym, suchym miejscu, z dala od źródeł światła.
Kluczowa uwaga dotyczy słońca. Hyperycyna zawarta w dziurawcu może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV [3]. Najsilniej efekt ten opisano przy doustnych preparatach z dziurawca, takich jak tabletki czy napary — olej świętojański to kosmetyk przeznaczony wyłącznie do stosowania zewnętrznego i nie należy go pić. Przy nakładaniu na skórę ryzyko fotouczulenia jest niższe, jednak dla bezpieczeństwa nakładaj olej wieczorem lub nie wystawiaj posmarowanych miejsc na intensywne słońce. Przed pierwszym użyciem wykonaj próbę uczuleniową na małym fragmencie skóry, a przy utrzymujących się problemach skórnych skonsultuj się z lekarzem lub dermatologiem.
Najczęściej zadawane pytania
Czy olej świętojański jest fotouczulający?
Dziurawiec (Hypericum perforatum) zawiera hyperycynę, która może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV. Efekt fotouczulający jest najsilniej opisany przy doustnym stosowaniu dużych dawek. Przy użyciu zewnętrznym dla ostrożności nakładaj olej wieczorem lub nie wystawiaj na intensywne słońce miejsc, w które go wtarłeś.
Czy olej świętojański pomaga na bóle mięśni?
Czerwony olej z dziurawca był tradycyjnie wcierany w obolałe mięśnie i przy nerwobólach, a jego składnikom przypisuje się właściwości przeciwzapalne i przeciwbólowe. Jego działanie przy bólu stawów nie zostało jeszcze dobrze poznane w badaniach, dlatego najlepiej traktować go jako element tradycyjnej pielęgnacji i wsparcie, a nie zamiennik leczenia.
Czy olej świętojański plami ubrania?
Czerwona barwa pochodzi od hyperycyny i świeżo nałożony olej może pozostawić ślad na jasnym materiale. Aby tego uniknąć, nałóż niewielką ilość, dokładnie wmasuj i odczekaj kilka minut, aż olej się wchłonie, zanim się ubierzesz. Przechowuj produkt w ciemnym miejscu, z dala od źródeł światła.
Źródła
1. Estrada M. i wsp. „Anti-inflammatory Effects of Topical Hypericum perforatum: A Systematic Review". Principles and Practice of Clinical Research, 2023; 9(1).
2. Wölfle U., Seelinger G., Schempp C.M. „Topical Application of St. John's Wort (Hypericum perforatum)". Planta Medica, 2014; 80(2–3): 109–120.
3. Korzeniowska K., Malesza K., Pawlaczyk M. „The Phototoxic Properties of Hypericum perforatum — Case Report and Review of the Literature". Farmacja Współczesna, 2019.
4. „Role of Hypericum perforatum oil and pomegranate seed oil in wound healing: an in vitro study". Zeitschrift für Naturforschung C, 2021; 77(5–6).
5. Galeotti N. „Hypericum perforatum (St John's wort) beyond depression: A therapeutic perspective for pain conditions". Journal of Ethnopharmacology, 2017; 200: 136–146.
Pozostaw komentarz