Co dzieje się z barierą skórną przy egzemie i jak ją wspierać kosmetykami?

Egzema (wyprysk atopowy) to przewlekły stan zapalny, w którym bariera ochronna skóry nie spełnia swojej funkcji. Niedobór filagryny — białka strukturalnego naskórka — prowadzi do utraty ceramidów i zwiększonej przeznaskórkowej utraty wody (TEWL). Skóra staje się sucha, podatna na alergeny i swędząca. Kluczem do codziennej pielęgnacji jest regularne stosowanie emolientów, które uzupełniają lipidy i odbudowują barierę.

Mutacje genu FLG (kodującego filagrynę) wykryto u nawet 50% pacjentów z umiarkowaną i ciężką egzemą w populacji europejskiej — to najsilniejszy znany genetyczny czynnik ryzyka tego schorzenia. Brak funkcjonalnej filagryny zaburza powstawanie warstwy rogowej naskórka, zmniejsza produkcję naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) i osłabia ochronę przed drobnoustrojami. Przegląd opublikowany w International Journal of Dermatology (Wollenberg i wsp., 2025) potwierdza, że regularne stosowanie emolientów wydłuża okresy remisji i zmniejsza zapotrzebowanie na miejscowe kortykosteroidy.

Przy wyborze kosmetyków do skóry z egzemą warto szukać formuł zawierających ceramidy, mocznik (Urea) oraz oleje bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe — zwłaszcza kwas gamma-linolenowy (GLA) i kwas stearidonowy (SDA), które wspierają odbudowę płaszcza lipidowego naskórka. Istotna jest również proporcja kwasów omega-6 do omega-3: optymalny stosunek 3:1 zbliżony do naturalnego profilu lipidowego skóry. Emolienty najlepiej nakładać na lekko wilgotną skórę w ciągu 3 minut po kąpieli, co maksymalizuje ich zdolność zatrzymywania wody. Przy nasilonych objawach lub braku poprawy mimo regularnej pielęgnacji warto skonsultować się z dermatologiem.